Forum Inspiracji Jungowskich

Szaleństwo – logos – geniusz:
przemoc kompromisu

Wojciech Mackiewicz

streszczenie wystąpienia na XVIII Forum Inspiracji Jungowskich
„Wizje świata bez granic”


Wystąpienie ma na celu charakterystykę podstawowych podobieństw i różnic między ogólnie rozumiana „normą” i jej aberracją, tj. szaleństwem. Czy jest możliwe znalezienie płaszczyzny porozumienia z obszarem, który z definicji stanowi obszar jakościowo odmienny od przyjętej normy? W ślad za francuskim myślicielem Michelem Foucault będę poszukiwał w historii myśli europejskiej momentu, w którym nastąpiło rozdzielenie na „Rozum” i „szaleństwo”. Okres przed rozdzieleniem stanowił bowiem koegzystencje owych dwóch stanów, które późniejsza myśl traktuje biegunowo odmiennie.

W ślad za Foucaultem chcę przedstawić elementy charakterystyczne każdej z epok historycznych: antyku, w którym „każda z miejscowości miała swojego szaleńca”, i było to stanem powszechnym; średniowiecza, które piętnowało wszelką inność; renesansu z jego „statkami szaleńców” (wysyłanie szaleńców na odległe wody – obrazuje to choćby słynny obraz H. Bosha); klasycyzmu, w którym nastąpiło „wielkie zamknięcie”, będące momentem powstania ośrodków penitencjarnych; oraz nowoczesności, w której mają miejsce próby zrozumienia szaleństwa. Wystąpienie ma również na celu wykazanie postępowania wobec szaleństwa szczególnego rodzaju, mianowicie geniuszu.

Czy jest możliwość nawiązania dialogu między tymi trzema stanowiskami? Czy „dyktatura normy”, logiki, języka pozwala na to, aby Rozum zamilkł i aby szaleństwo przemówiło swoim językiem? Czy próby nawiązania kontaktu podejmowane są tylko ze strony Rozumu?

Wojciech Mackiewicz – doktorant filozofii (Wydział Nauk Społecznych,
Uniwersytet Wrocławski). Zainteresowania: współczesna filozofia francuska,
fenomenologia, epistemologia, hermeneutyka, ontologia, filozofia starożytna.
Przygotowuje dysertację doktorską „Problem cielesności we współczesnej filozofii
francuskiej: Foucault – Merleau‑Ponty – Ricoeur”. Autor artykułów i tekstów
w pracach zbiorowych.